Od sezonu sierpniowego 2026 wraz z wdrożeniem nowej formuły indeksu selekcyjnego Produkcja i Funkcjonalność (PF) nastąpiły zmiany w serwisie publikacyjnym Centrum Genetycznego. Dotyczą one wyglądu, struktury oraz zawartości rankingów buhajów i samic, kart zwierząt oraz podsumowania stada. Zmianie uległ również sposób interpretacji wyświetlanych wartości.

W rankingu buhajów domyślnie wyświetlanych jest 50 dostępnych osobników wybranych według wartości indeksu PF. Przy pomocy menu kontekstowego można zwiększyć liczbę wyświetlanych buhajów aż do 10 000.

Struktura rankingu buhajów uległa zmianie. Obecnie prezentowane są indeksy PF, IE oraz pięć podindeksów PF wraz z dokładnościami. Przedstawione podindeksy są składowymi indeksu PF w nowej formule. Czytając kolumny od lewej za każdą wartością indeksów i podindeksów pojawiała się odpowiednia wartość dokładności. Kolumny w kolejności od lewej strony: 

• Poz – pozycja rankingowa
• ID – numer krajowy buhaja
• Nazwa – nazwa/imię buhaja
• PF – Indeks Produkcja i Funkcjonalność
• Dokł. PF/Klasa PF – dokładność PF lub Klasa PF
• IE – Indeks Ekonomiczny
• Dokł. IE/Klasa IE – dokładność IE lub Klasa IE
• PI PROD – podindeks produkcyjny
• Dokł PI PROD/Klasa PI PROD – dokładność podindeksu lub klasa podindeksu
• PI ZDR – podindeks zdrowia
• Dokł PI ZDR/Klasa PI ZDR – dokładność podindeksu lub klasa podindeksu
• PI PŁOD – podindeks płodności
• Dokł PI PŁOD/Klasa PI PŁOD – dokładność podindeksu lub klasa podindeksu
• PI WIN – podindeks wymienia i nóg
• Dokł PI WIN/Klasa PI WIN – dokładność podindeksu lub klasa podindeksu
• PI FUN – podinkdes funkcjonalności
• Dokł PI FUN/Klasa PI FUN – dokładność podindeksu lub klasa podindeksu
• Nasienie – dostępność nasienia wraz z liczbą podmiotów

 

Indeks PF oraz podindkesy są wyświetlane jako liczba całkowita, maksymalnie  czterocyfrowa, co umożliwia lepsze różnicowanie zwierząt w rankingu. Natomiast dokładność przyjmuje wartości od 0 do 1. Ze względu na brak standaryzacji, obecna formuła indeksu PF i podindeksów wymaga punktu odniesienia, jak dane zwierzę wypada na tle ocenianej populacji. W związku z powyższym całkowitą nowością jest przycisk “Dokładność/Klasy”, gdzie po wybraniu “Klasy”, kolumny które do tej pory wyświetlały dokładności indeksów/podindeksów będą wyświetlać kolorowe klasy oznaczone od 1 do 5 (1 – zielony, 2 – niebieski, 3 – żółty, 4 – pomarańczowy, 5 – czerwony). Każda z klas odnosi się kolejno od najlepszych (1 – zielony) do najgorszych (5 – czerwony) 20% zwierząt wchodzących w skład ocenianej populacji. Wyświetlane w dla buhajów z dostępnym nasieniem.

Ranking można wyświetlić dla grupy PHF – czyli wszystkich zwierząt rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej lub też osobno dla jednej z dwóch odmian barwnych HO (odmiany czarno-białej) i RW (czerwono-białej). W ramach wysuwanego menu można wyświetlić ranking buhajów na podstawie głównego indeksu selekcyjnego (PF, IE) lub wybranego podindeksu. Wybierając grupę “Wszystkie” bez dodatkowych filtrów oraz sortując wartości w odpowiednich nagłówkach można wyświetlić maksymalne wartości   indeksów i podindeksów. Wybierając odpowiednią grupę buhajów z rozwijanego menu, można zapoznać się zakresami wartości w ramach wybranej grupy.

Ostatnią nowością tego rankingu dostępną po zalogowaniu do serwisu jest pole “Usuń buhaje dostępne wkrótce”. Po zaznaczeniu tego pola w rankingu pozostają tylko te buhaje, których nasienie zostało zgłoszone jako aktualnie dostępne i zakończony został proces rejestracji ich rodowodu w systemie teleinformatycznym FedInfo.

Interesujące nas pojedyncze buhaje można wybrać z rankingu i zestawić ich wyniki w porównywarce. Aby wybrać buhaja do porównania należy buhaja zaznaczyć w rankingu, a następnie dodać do porównania poprzez przycisk oznaczony jako „+”. Po dodaniu buhajów do porównania wyświetli się liczba buhajów znajdujących się w porównaniu. Aby usunąć wszystkie buhaje z porównania wystarczy użyć przycisk „x”. Istnieje również możliwość usuwania pojedynczych osobników z porównania przy pomocy menu „Zarządzaj” znajdującego się po prawej stronie od pola wyświetlającego liczbę osobników w porównaniu.  W tym menu możemy przy pomocy przycisku „x” usuwać pojedynczo buhaje z porównania. Po uzyskaniu listy buhajów, które chcemy porównać można przejść do porównywarki, która zestawi wyniki wartości hodowlanej dla wybranych buhajów. W tym celu przechodzimy do zakładki „Porównanie”. Domyślnie buhaje oznaczane są według nazwy. Można to zmienić korzystając z przycisku oznaczonego jako „A”. W ostatniej kolumnie oznaczonej jako „Średnia” znajdują się średnie wartości dla każdej cechy w grupie buhajów, które zostały wybrane do porównania.

Więcej informacji o zasadach tworzenia rankingu można przeczytać w zakładce „dokumentacja”.

Karta zwierzęcia uległa całkowitemu przebudowaniu, dzięki czemu przeglądanie wyników staje się bardziej intuicyjne. Pierwsza część karty pozostaje niezmieniona (metryczka oraz rodowód). Dodatkowym punktem w tej części karty jest wyświetlanie wartości indeksu PF wraz z dokładnością. Poniżej znajduje się informacja o liczbie firm posiadających nasienie danego buhaja w ofercie (podana w nawiasie na przycisku). Po kliknięciu w przycisk możliwe jest sprawdzenie listy firm, u których dostępne jest nasienie wybranego buhaja wraz z informacją o jego typie (konwencjonalne, seksowane). Zamieszczony został także kod QR, po którego zeskanowaniu można wyświetlić kartę na smartfonie.

Dalsza część karty, zyskała nowy podział oraz nowe kategorie. Poniżej metryczki znajduje się osiem dla buhajów i siedem dla krów wysuwanych belek z podziałem na grupy cech, w nawiasie liczba parametrów/wartości:

• Podsumowanie indeksów (7)
• Cechy produkcyjne (7)
• Cechy pokrojowe (25)
• Cechy płodności (6)
• Cechy związane z porodami (4)
• Cechy zdrowia i funkcjonalne (5)
• Inbred
• Cechy genetyczne (dla buhajów). Ta zakładka podzielona jest na cztery podklasy cech związanych z: defektami genetycznymi (16), mlekiem (5), umaszczeniem (1) i bezrożnością (2). 

W podsumowaniu indeksów znajdują się dwa główne indeksy selekcyjne PF i IE oraz pięć podindeksów wraz z dokładnościami. W dwóch sąsiadujących kolumnach można znaleźć klasy, odpowiadające temu gdzie na tle populacji znajduje się dane zwierzę. Kolumna “Klasa PHF” odnosi się do całej krajowej populacji buhajów/samic rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej. W następnej kolumnie “Klasa w odmianie HO/RW”, znajdują się kategorie dla konkretnej odmiany w zależności od tego do jakiej odmiany barwnej należy oglądane zwierzę (HO lub RW). Jeśli zwierzę w ramach populacji znajduje się w klasie 1 – zielonej lub  2 – niebieskiej, oznacza to, że jego potencjał genetyczny znajduje się powyżej przeciętnej dla polskiej populacji HF. Kategoria 3 – żółty, oznacza, że zwierzę na tle populacji plasuje się w okolicy połowy stawki zwierząt. Ostatnie dwie kategorie 4 – pomarańczowy oraz 5- czerwony, wskazują, że zwierzęta te znajdują się poniżej przeciętnego potencjału genetycznego była rasy polskiej holsztyńsko fryzyjskiej (lub w ramach danej odmiany barwnej). Ponieważ każda z klas odnosi się kolejno od najlepszych (1 – zielona) do najgorszych (5 – czerwona) 20% zwierząt wchodzących w skład krajowej populacji, wystarczy jedynie szybka analiza wartości, aby wybrać najodpowiedniejsze zwierzę dla własnego stada. Generując ranking według własnych preferencji (odmiana barwna, źródło danych, itp.), szybko odnajdziesz buhaja, który wyróżnia się dobrymi wynikami w obszarach wymagających poprawy w twoim stadzie, łatwo rozpoznasz mocne i słabe strony danego zwierzęcia. Bez problemu zauważysz buhaje wybitne w konkretnym podindeksie oraz te zrównoważone – które będą się plasować powyżej średniej dla każdego parametru (klasa 1 lub 2). 

W rankingu samic wyświetlane jest do 1000 samic o najwyższych indeksach IE lub PF. Istnieje możliwość wyświetlenia takiego rankingu dla krów i jałówek odmian HO lub RW. W przypadku krów mamy też możliwość ograniczenia się tylko do oceny opartej na fenotypie lub genotypie.

W tabeli wyświetlane są samice uszeregowane wg wybranego indeksu, wraz z danymi dotyczącymi jej ojca, hodowcy i wartości hodowlanej. Po kliknięciu na ID danego osobnika można przejść do karty zwierzęcia.

Więcej informacji o zasadach tworzenia rankingu można przeczytać w zakładce „dokumentacja”.

Podsumowanie stada to narzędzie umożliwiające przeglądanie wyników oceny jednostopniowej zgenotypowanych samic oraz samic bez genotypu ale posiadających zarejestrowaną informację fenotypową. Widok zakładki “Podsumowanie stada”, został zaprojektowany tak, żeby ułatwić przeglądanie samic w ramach własnego stada, filtrowanie zwierząt które są przedmiotem zainteresowania oraz oglądać dane historyczne. 

Podsumowanie stada dostępne jest po zalogowaniu. W celu utworzenia konta należy skontaktować się z obsługującym państwa doradcą hodowlanym PFHBiPM. Przycisk logowania znajduje się na górnej belce na stronie cgen.pl/indeksy/ocena/samice/ranking (ryc.). Po zalogowaniu należy przejść do sekcji “Samice” i kliknąć zakładkę “Podsumowanie stada”.

w ramach wysuwanej listy można oglądać wyniki pochodzące z obory i stada do którego posiada się dostęp lub przeglądać wyniki z wielu obór w ramach danego stada, wybierając kolejno dany numer obory. 

Przygotowując listę do bieżącego przeglądania z wysuwanego menu można wybrać:

• wszystkie zwierzęta, zgenotypowane lub ostatnio zgenotypowane (bieżący sezon oceny)
• żywe lub wszystkie

Nowym filtrem jest “Data urodzenia od/do”, dzięki któremu można wybrać zwierzęta, które urodziły się w wybranym okresie czasu. Hodowca widzi podsumowanie stada w następującym formacie, od lewej:

• Pozycja – pozycja rankingowa w ramach Twojego stada/wybranej grupy

• ID – numer krajowy samicy

• Nazwa

• Data urodzenia

• Stado  – numer stada

• PF – Indeks Produkcja i Funkcjonalność
• Dokł. PF/Klasa PF – dokładność PF lub Klasa PF
• IE – Indeks Ekonomiczny
• Dokł. IE/Klasa IE – dokładność IE lub Klasa IE
• PI PROD – podindeks produkcyjny
• Dokł PI PROD/Klasa PI PROD – dokładność podindeksu lub klasa podindeksu
• PI ZDR – podindeks zdrowia
• Dokł PI ZDR/Klasa PI ZDR – dokładność podindeksu lub klasa podindeksu
• PI PŁOD – podindeks płodności
• Dokł PI PŁOD/Klasa PI PŁOD – dokładność podindeksu lub klasa podindeksu
• PI WIN – podindeks wymienia i nóg
• Dokł PI WIN/Klasa PI WIN – dokładność podindeksu lub klasa podindeksu
• PI FUN – podinkdes funkcjonalności
• Dokł PI FUN/Klasa PI FUN – dokładność podindeksu lub klasa podindeksu

Aby zobaczyć dalsze kolumny należy przesunąć suwakiem u dołu strony w prawo.

W ramach podsumowania stada, dostępne są trzy przyciski: 

• “Dokładności”
• “Klasy – stado(wybrana grupa)” 
• “Klasy – populacja PHF”. 

Wybierając przycisk “Dokładności”, w kolumnach następujących po wartościach indeksów i podindeksów wyświetlane będą dokładności. Wybierając przycisk “Klasy – stado(wybrana grupa)”, w kolumnach w których wcześniej wyświetlały się dokładności, teraz będą wyświetlane kolorowe klasy malujące ranking wcześniej zdefiniowanej grupy samic. Ta opcja pozwala na nałożenie klas specyficznych dla wybranej grupy zwierząt w ramach stada. W sposób dynamiczny generowane są kolorowe klasy dla zwierząt żywych oraz samicy żywych ze wskazanego okresu.  To oznacza, że ta sama samica w zależności od wskazanej grupy może plasować się w różnym kwartylu (piątej części rozpatrywanej grupy) dla indeksów i podindeksów. Na co warto zwrócić uwagę to fakt, że wybranie grupy “zgenotypowane” lub “ostatnio zgenotypowane” nie kreuje zmian w wyliczonych klasach, jedynie zawęża oglądany widok. Patrząc na klasy dla danej sztuki można sprawdzić jej mocne i słabe strony jako wskazówkę odnośnie tego jakiego buhaja dla niej szukać. Dzięki tej stratyfikacji łatwiej wybrać zwierzęta wybitne na tle własnego stada w zależności od wskazanej grupy. Przy sprzedaży zwierzę, które plasuje się w najgorszej grupie (5 – czerwona) w naszym stadzie może być nadal bardzo dobre na tle populacji, o ile nasze stado prezentuje wysoki poziom genetyczny. 

Natomiast wybierając przycisk “Klasy – populacja PHF”, można w łatwy sposób przekonać się jak na tle krajowej populacji samic PHF wypadają samice z całego stada lub wybranej grupy. Ten filtr umożliwia zorientowanie się czy zwierzęta z naszego stada wyróżniają się na tle populacji lub selekcja w ramach własnego stada zmierza w kierunku, w którym podąża reszta populacji. 

U dołu strony w podsumowaniu stada generują się statystyki dla wybranej grupy zwierząt w ramach danego stada. Dla wartości indeksu PF, IE, pięciu podindeksów oraz ich dokładności obliczane są: średnie, minimum, maksimum oraz liczebność grupy dla której obliczono te statystyki.

Wykorzystując przycisk “Pobierz raport PDF”, można eksportować “Raport wyników dla indeksu PF” własnego stada dla ostatniego sezonu oceny. Raport będzie aktualizowany trzy razy do roku w: kwietniu, sierpniu oraz grudniu. Jeśli stado składa się z kilku obór, w rozwijanej liście pokażą się raporty do pobrania dla każdej nich. Dedykowany raport można wydrukować i przeglądać razem z doradcą hodowlanym. Warto zapoznać się z przewodnikiem po raporcie.

 

W rankingu jałówek i buhajków domyślnie wyświetlanych jest 100 najlepszych sztuk. Przy pomocy menu kontekstowego można zwiększyć liczbę wyświetlanych sztuk aż do 5000. Zwierzęta, których wartość indeksu rodowodowego (rIE/rPF) jest niska i w związku z tym nie kwalifikują się do 10% najlepszych osobników w danej odmianie (HO/RW) nie są wyświetlane na stronie www. Domyślnie wyświetlany jest ranking uszeregowany według wartości rodowodowego Indeksu Ekonomicznego (rIE), a uszeregowanie wg rPF wymaga wybrania odpowiedniej opcji.

Zarówno w przypadku rankingu buhajków jak i jałówek istnieje możliwość zawężenia rankingu do odmiany HO lub RW przy pomocy menu kontekstowego „Odmiana”.

Ranking buhajów i jałówek został podzielony na trzy kategorie wiekowe, które można wybrać przy pomocy odpowiedniego menu kontekstowego. Zdefiniowano cztery grupy wiekowe: 1) do 6 miesięcy, 2) między 6 a 12 miesięcy, 3) między 12 a 24 miesiące, 4) do 24 miesięcy.

Kolejne dwie zakładki („Województwo” i „Powiat”) umożliwiają stworzenie rankingu dla zwierząt z wybranego województwa oraz powiatu.

Następna zakładka została stworzona z myślą o wyborze jałówek do genotypowania. Umożliwia to zawężenie rankingu jedynie do tych sztuk, które kwalifikują się do genotypowania, gdyż spełniają warunki konieczne do ewentualnego wyliczenia genomowej wartości hodowlanej.

Ostatnie pole umożliwia wpisanie nr obory i wyszukanie w niej zwierząt należących do 10% najlepszych w kraju.

 

Nowa formuła indeksu PF pozwoliła na prostsze i bardziej intuicyjne obliczanie indeksów i podindeksów na podstawie prezentowanych wartości hodowlanych poszczególnych cech. Ponieważ indeks PF oraz podindeksy nie podlegają standaryzacji obliczenie ich odbywa się bezpośrednio na podstawie wartości prezentowanych w karcie zwierzęcia zgodnie z metodyką OWH zamieszczoną na stronie CGen (https://www.cgen.pl/owh/). 

 

Podindeks produkcji – przykład

Załóżmy, że chcemy obliczyć podindeks produkcyjny dla zwierzęcia X, które ma następujące wartości hodowlane:

• wydajność białka: 62,2
• wydajność tłuszczu: 106,0

Wzór na obliczenie podindeksu produkcji to:

PI PROD = WH białka*0,6 + WH tłuszczu*0,4

Całość mnożymy razy 10, aby uzyskać lepszą stratyfikacje zwierząt w rankingu i prezentować podindeks w formie maksymalnie 4 cyfrowej (włączanie wartości z miejsca dziesiątego do prezentacji indeksu).

 

W związku z powyższym:

PROD = [(62,2 * 0,6) + (106 * 0,4)]*10=79,72*10 

PROD ≈ 797- tyle wynosi podindeks produkcyjny dla tego zwierzęcia.

 

Indeks PF – przykład

Obliczmy teraz indeks PF dla zwierzęcia, które ma poniższe wartości podindeksów:

• PROD = 797
• ZDR = 1467
• PŁOD = 1135
• WIN = 1255
• FUN = 1070

Zgodnie z metodyką i poniższą formułą, indeks PF dla tego zwierzęcia wyniesie:

PF = PROD * 0,30 + ZDR * 0,25 + PŁOD * 0,20 + WIN * 0,15 + FUN * 0,10 

PF = (797 * 0,30) + (1467* 0,25) + (1135 * 0,20) + (1255 * 0,15) + (1070 * 0,10) = 1128

 

Ze względu na to, że nie dla wszystkich cech w ocenie liniowej pokroju najwyższe wartości są pożądane, przed uwzględnieniem w podindeksach, wartości poszczególnych cech przelicza się na optimum pośrednie wg poniższego wzoru: 

$$WH_{\text{pośr}} = -0{,}0675 \cdot WH^2 \; + \; 13{,}506 \cdot WH \; – \; 545{,}15$$
gdzie: 

WHpośr – wartość hodowlana przekształcona na pośrednie optimum 

WH – wartość hodowlana w skali opublikowanej. 

 

Obliczmy wartość hodowlaną w skali pośredniego optimum dla cechy wysokości w krzyżu, która zostanie włączona do policznie podindeksu funkcjonalności.

Załóżmy, że wartość opublikowana wysokości w krzyży wynosi 122.   

 

WHpośr = (-0,0675* 122²)+ (13,506 * 122) – 545,15 = -1004,67 + 1647,73 -545,15 = 97,91

WHpośr ≈ 98

Wartościom poniżej 70 i powyżej 130 przypisywane są odpowiednio wartości 70 i 130.